Nitin Gadkari Driving School Scheme : देशात वाढती बेरोजगारी आणि भीषण रस्ते अपघात या दोन मोठ्या समस्यांवर उपाय म्हणून केंद्र सरकारने एक महत्त्वाकांक्षी योजना तयार केली आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री Nitin Gadkari यांनी देशभरात मोठ्या प्रमाणावर ड्रायव्हिंग ट्रेनिंग सेंटर सुरू करण्याचा ‘मिशन एम्प्लॉयमेंट’ प्लॅन जाहीर केला आहे.
या योजनेअंतर्गत पुढील पाच वर्षांत सुमारे 1 कोटी युवकांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. उद्योग क्षेत्राच्या सहकार्याने देशातील 120 आकांक्षी जिल्हे आणि 500 सामाजिक, आर्थिक व शैक्षणिकदृष्ट्या मागास ब्लॉक्समध्ये आधुनिक ड्रायव्हिंग ट्रेनिंग सेंटर उभारले जाणार आहेत.
ही माहिती एका विशेष रस्ते सुरक्षा कार्यक्रमात दिली गेली, जिथे गडकरी यांनी प्रसिद्ध अभिनेता Aamir Khan यांच्याशी संवाद साधताना या योजनेचे तपशील स्पष्ट केले.
देशात 22 लाख प्रशिक्षित ड्रायव्हरांची कमतरता
गडकरी यांच्या मते, भारतात सध्या सुमारे 22 लाख प्रशिक्षित ड्रायव्हरांची कमतरता आहे. वाहतूक, लॉजिस्टिक्स, सार्वजनिक परिवहन आणि मालवाहतूक या क्षेत्रांमध्ये कुशल चालकांची मोठी मागणी आहे.
ही कमतरता दूर करण्यासाठी सरकारने आधीच 200 आधुनिक ड्रायव्हिंग स्कूल सुरू केली आहेत, आणि पुढील टप्प्यात ही संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
या ट्रेनिंग सेंटरमध्ये युवकांना केवळ वाहन चालवण्याचे प्रशिक्षणच नव्हे तर खालील बाबी शिकवल्या जातील:
- सुरक्षित ड्रायव्हिंगचे नियम
- आधुनिक वाहन तंत्रज्ञान
- वाहतूक कायदे आणि नियम
- आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्याचे प्रशिक्षण
- लॉजिस्टिक्स आणि कमर्शियल ड्रायव्हिंग कौशल्य
यामुळे युवकांना देशात तसेच परदेशातही रोजगाराच्या संधी मिळण्याची शक्यता वाढणार आहे.
भारतातील रस्ते अपघातांची चिंताजनक स्थिती
गडकरी यांनी भाषणात भारतातील रस्ते अपघातांची गंभीर परिस्थिती देखील अधोरेखित केली.
- दरवर्षी भारतात सुमारे 5 लाख रस्ते अपघात होतात
- त्यामध्ये सुमारे 1.8 लाख लोकांचा मृत्यू होतो
- मृत्यू झालेल्यांपैकी 66% लोक 18 ते 44 वयोगटातील असतात
यामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेलाही मोठा फटका बसतो. अंदाजानुसार, रस्ते अपघातांमुळे भारताच्या जीडीपीला सुमारे 3% नुकसान होते.
रस्ते अपघातांची 5 प्रमुख कारणे
गडकरी यांनी रस्ते अपघातांची पाच प्रमुख कारणे सांगितली.
रस्त्यांची रचना आणि अभियांत्रिकी
काही ठिकाणी रस्त्यांची रचना सुरक्षित नसल्यामुळे अपघात होतात. सरकारने देशभरातील ब्लॅक स्पॉट्स ओळखून त्यांचे सुधारकाम सुरू केले आहे.
यासाठी आतापर्यंत सुमारे 40,000 कोटी रुपये खर्च करण्यात आले आहेत.
वाहन निर्मिती आणि तांत्रिक बाबी
भारताचा ऑटोमोबाइल उद्योग जगात तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. सरकारचे लक्ष्य पुढील पाच वर्षांत हा उद्योग जगात पहिल्या क्रमांकावर नेण्याचे आहे.
वाहतूक नियमांचे पालन न करणे
अनेक अपघात वाहतूक नियमांकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे होतात.
चालकांचे वर्तन
बेजबाबदार ड्रायव्हिंग, वेगमर्यादा न पाळणे आणि मोबाईल वापरणे यामुळेही अपघात वाढतात.
नैसर्गिक कारणे
विशेषतः डोंगराळ भागात भूस्खलनामुळे अपघात होतात. अशा 350 धोकादायक ठिकाणांची ओळख पटवून त्यापैकी 280 ठिकाणे सुधारण्यात आली आहेत.
हेल्मेट आणि सीट बेल्ट वापरल्यास हजारो जीव वाचू शकतात
गडकरी यांनी लोकांना वाहतूक नियमांचे पालन करण्याचे आवाहन केले.
त्यांच्या मते:
- फक्त हेल्मेट वापरल्यास दरवर्षी 50,000 लोकांचे प्राण वाचू शकतात
- सीट बेल्ट लावल्यास 30,000 लोक सुरक्षित राहू शकतात
त्यांनी हेही सांगितले की, दारू पिऊन वाहन चालवण्याच्या घटनांमध्ये काही प्रमाणात घट झाली आहे, मात्र अजूनही जनजागृतीची गरज आहे.
आमिर खानचेही महत्त्वाचे मत
कार्यक्रमात अभिनेता Aamir Khan नेही रस्ते सुरक्षेबाबत आपले मत व्यक्त केले.
त्याच्या मते, रस्ते सुरक्षा ही केवळ नियमांवर अवलंबून नसून ती लोकांच्या मानसिकतेशीही संबंधित आहे.
अनेकजण पोलिसांच्या भीतीमुळे हेल्मेट घालतात, परंतु स्वतःच्या सुरक्षिततेसाठी नियम पाळण्याची सवय लागणे आवश्यक आहे.
त्याने एक महत्त्वाचा सल्लाही दिला —
शाळेच्या बसमध्ये विद्यार्थ्यांसाठी सीट बेल्ट अनिवार्य करायला हवेत, ज्यामुळे मुलांची सुरक्षितता अधिक मजबूत होईल.
रोजगार आणि सुरक्षा – दोन्ही साध्य करणारी योजना
सरकारची ही योजना दुहेरी उद्दिष्ट पूर्ण करणारी मानली जात आहे.
✔ बेरोजगार युवकांना कौशल्य आणि रोजगार
✔ देशातील रस्ते सुरक्षेत सुधारणा
✔ लॉजिस्टिक्स आणि परिवहन क्षेत्राला कुशल मनुष्यबळ
✔ ग्रामीण आणि मागास भागात आर्थिक विकास
विशेष म्हणजे, ड्रायव्हिंग ट्रेनिंग सेंटरमुळे ग्रामीण भागातील युवकांनाही मोठ्या प्रमाणावर रोजगाराच्या संधी मिळण्याची शक्यता आहे.