Maruti Suzuki Wagon R Flex Fuel Car : भारतीय ऑटोमोबाईल क्षेत्रासाठी आजचा दिवस सुवर्णअक्षरांनी लिहिला जाईल असा ठरला आहे. देशातील सर्वसामान्यांची सर्वात विश्वासू आणि आघाडीची कार निर्माता कंपनी ‘मारुती सुझुकी इंडिया’ने (Maruti Suzuki India) एक अभूतपूर्व पाऊल उचलत भारताची पहिली ‘फ्लेक्स-फ्युएल’ पॅसेंजर कार अधिकृतपणे सादर केली आहे. मारुती सुझुकीने आपल्या सर्वाधिक विकल्या जाणाऱ्या गाड्यांपैकी एक असलेल्या वॅगन-आरचे नवीन मॉडेल ‘वॅगन आर एफएफव्ही’ (Wagon R FFV – Flex-Fuel Vehicle) बाजारात आणले आहे. हे वाहन केवळ पेट्रोलवरच नाही, तर पेट्रोल आणि इथेनॉलच्या कोणत्याही मिश्रणावर (२० टक्क्यांपासून ते थेट ८५ टक्क्यांपर्यंत) अत्यंत कार्यक्षमतेने धावण्यास सक्षम आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी आणि केंद्रीय पेट्रोलियम मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांच्या प्रमुख उपस्थितीत या ऐतिहासिक वाहनाचे अनावरण करण्यात आले.
भारताच्या ऑटोमोबाईल बाजारात एखाद्या मोठ्या वाहन उत्पादक कंपनीने फ्लेक्स-फ्युएल तंत्रज्ञानाचा वापर करून मोठ्या प्रमाणावर (Mass Production) वाहनांची निर्मिती करण्याची ही देशातील पहिलीच वेळ आहे. ही केवळ एक नवीन कार नव्हे, तर देशाच्या इंधन आयातीवरील अब्जावधी डॉलर्सचा खर्च वाचवणारा आणि पर्यावरणाचा समतोल राखणारा एक क्रांतिकारी टर्निंग पॉईंट मानला जात आहे.
काय आहे ‘फ्लेक्स-फ्युएल’ तंत्रज्ञान आणि ते कसे काम करते?
सर्वसामान्य नागरिकांच्या मनात पहिला प्रश्न हा येतो की, नक्की ही फ्लेक्स-फ्युएल कार म्हणजे काय? सोप्या भाषेत सांगायचे तर, ‘फ्लेक्स-फ्युएल’ (Flexible Fuel) हे एक पर्यायी इंधन आहे जे पेट्रोल आणि बायोफ्युएल (जसे की इथेनॉल किंवा मिथेनॉल) यांचे मिश्रण करून तयार केले जाते. या वाहनांमध्ये एक खास प्रकारचे इंजिन बसवलेले असते, जे एकाच इंधन टाकीमध्ये १००% पेट्रोल, १००% इथेनॉल किंवा या दोघांचे कोणतेही मिश्रण सहजपणे स्वीकारू शकते.
📍 New Delhi
— Nitin Gadkari (@nitin_gadkari) June 4, 2026
Launched India’s Flex-Fuel Car by Maruti Suzuki in New Delhi along with Union Minister Shri @HardeepSPuri Ji.
Congratulations to the entire team on this remarkable and forward-looking achievement. This milestone reinforces the vision of Prime Minister Shri… pic.twitter.com/r6UgSURqFM
इथेनॉल हे प्रामुख्याने ऊस, मका आणि खराब झालेल्या अन्नधान्यापासून तयार केले जाते. पेट्रोलच्या तुलनेत इथेनॉल हे रासायनिकदृष्ट्या अधिक गंजवणारे (Corrosive) असते. त्यामुळे मारुती सुझुकीने या वॅगन-आरच्या इंजिनमध्ये हार्डवेअर पातळीवर मोठे आणि महत्त्वपूर्ण बदल केले आहेत. या गाडीमध्ये गंजरोधक इंधन प्रणाली, उच्च क्षमतेचे फ्युएल पंप, अत्याधुनिक फ्युएल इंजेक्टर्स आणि एक विशेष ‘इथेनॉल सेन्सर’ बसवण्यात आला आहे. हा सेन्सर टाकीतील इंधनामध्ये इथेनॉलचे प्रमाण किती आहे (१०% ते ८५%) हे अचूक ओळखतो आणि त्यानुसार इंजिनच्या ‘इंजिन कंट्रोल युनिट’ला (ECU) संदेश पाठवून कंबशन (ज्वलन प्रक्रिया) नियंत्रित करतो.
प्रदूषणमुक्तीच्या दिशेने भारताचे मोठे पाऊल
मारुती सुझुकीने या तंत्रज्ञानामागील मुख्य उद्देश स्पष्ट करताना सांगितले की, या वाहनांमुळे हवेतील घातक सूक्ष्म कणांचे (Particulate Matter Emissions) उत्सर्जन प्रचंड प्रमाणात कमी होणार आहे. वाढत्या शहरीकरणामुळे आणि वाहनांच्या गर्दीमुळे देशातील प्रमुख शहरांमधील हवेची गुणवत्ता खालावत चालली आहे. या फ्लेक्स-फ्युएल वाहनांच्या वापरामुळे टेलपाईप उत्सर्जनात (Tailpipe Emissions) सुमारे ७० ते ७५ टक्क्यांपर्यंत घट होऊ शकते, ज्यामुळे वातावरणातील हवेचा दर्जा सुधारण्यास मोठी मदत होईल.
भारताने आपल्या राष्ट्रीय इंधन कार्यक्रमांतर्गत लक्षणीय प्रगती केली आहे. देशाने २०२२ मध्येच निर्धारित वेळेच्या पाच महिने आधी पेट्रोलमध्ये १०% इथेनॉल मिश्रणाचे (E10) उद्दिष्ट गाठले होते. त्यानंतर सरकारने २०३० चे २०% इथेनॉल मिश्रणाचे (E20) उद्दिष्ट बदलून ते २०२५ पर्यंत पूर्ण करण्याचे महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य ठेवले होते. अत्यंत वेगाने काम करत भारताने २०२५ च्या मध्यास हा E20 चा टप्पा यशस्वीपणे पार केला आहे. आता सरकार देशभरात E85 आणि अगदी E100 (१००% इथेनॉल) इंधन केंद्रे उभारण्याच्या तयारीत आहे, ज्याला मारुतीची ही नवीन कार पूर्णपणे सुसंगत ठरेल.
मारुती सुझुकीची ‘मल्टी-टेक्नॉलॉजी’ रणनीती
मारुती सुझुकी केवळ फ्लेक्स-फ्युएलवरच थांबलेली नाही. सुझुकी मोटरची भारतीय उपकंपनी सध्या इंधनाच्या विविधीकरणावर (Powertrain Diversification) वेगाने काम करत आहे. कंपनीच्या धोरणानुसार, देशातील वेगवेगळ्या भागांमधील ऊर्जेची पायाभूत सुविधा आणि ग्राहकांच्या गरजा वेगवेगळ्या आहेत. त्यामुळे मारुती सुझुकी एकाच तंत्रज्ञानावर अवलंबून न राहता हायब्रिड (Hybrid), बॅटरी इलेक्ट्रिक व्हेइकल्स (BEV), कॉम्प्रेस्ड नॅचरल गॅस (CNG), कॉम्प्रेस्ड बायोगॅस (CBG) आणि आता फ्लेक्स-फ्युएल (Flex-Fuel) अशा विविध पर्यायांवर एकाच वेळी काम करत आहे.
“भारतात या तंत्रज्ञानाने सुसज्ज असलेल्या वाहनांचे मोठ्या प्रमाणावर व्यावसायिक उत्पादन सुरू करणे ही भारतीय ऑटोमोबाईल उद्योगातील पहिलीच आणि अत्यंत अभिमानास्पद घटना आहे,” असे मारुती सुझुकीच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी अधिकृत निवेदनात म्हटले आहे.
देशांतर्गत उत्पादनात मारुतीची ऐतिहासिक घोडदौड
फ्लेक्स-फ्युएल कारच्या लाँचिंगसोबतच मारुती सुझुकीच्या उत्पादनाची आकडेवारीही अत्यंत थक्क करणारी आहे. कंपनीने जागतिक स्तरावर उत्पादनाचा एक नवा विक्रम प्रस्थापित केला आहे. एप्रिल २०२६ मध्ये मारुती सुझुकीचे जागतिक उत्पादन ३,०४,०४० युनिट्सवर पोहोचले आहे, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत ११.४ टक्क्यांनी अधिक आहे. कंपनीच्या उत्पादनात झालेली ही सलग आठव्या महिन्याची विक्रमी वाढ आहे. या एकूण उत्पादनात एकट्या भारताचा वाटा तब्बल २,०९,५०१ युनिट्स इतका मोठा आहे.
तसेच, जागतिक विक्रीमध्येही कंपनीने २०.९ टक्क्यांची वार्षिक वाढ नोंदवत ३,०९,२३७ गाड्यांची विक्री केली आहे. एकीकडे जपानमध्ये मिनी-व्हेइकलच्या विक्रीत सलग सातव्यांदा घसरण झाली असताना, भारताने मात्र मारुती सुझुकीच्या बळावर जागतिक बाजारपेठेत आपले वर्चस्व राखले आहे. भारतामधून होणारी वाहनांची निर्यातही ९.२ टक्क्यांनी वाढून १७,८२१ युनिट्स झाली आहे.
खरखोडा प्लांट आणि भविष्यातील मेगा प्लॅन्स
आपली उत्पादन क्षमता वाढवण्यासाठी मारुती सुझुकीने हरियाणाच्या सोनिपत जिल्ह्यातील खरखोडा (Kharkhoda) येथे आपल्या दुसऱ्या भव्य वाहन निर्मिती प्रकल्पातून (Assembly Plant) व्यावसायिक उत्पादन सुरू केले आहे. जवळपास ८०० एकरवर पसरलेल्या या अत्याधुनिक सुविधेतून ‘व्हिक्टोरिस’ (Victoris) या प्रीमियम एसयूव्हीचे (SUV) पहिले मॉडेल यशस्वीपणे बाहेर पडले आहे.